ทริปนี้หมูหิน.คอมพาเพื่อน ๆ มาชมความงดงามของโคมที่จะลอยล่องขึ้นสู่ท้องฟ้าในยามราตรีกันที่ธุดงคสถานล้านนา อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งงานนี้ขอบอกเลยว่า ยิ่งใหญ่ อลังการ และสร้างความตื่นเต้น ความประทับใจแก่ผู้ร่วมงานเป็นอย่างมาก

ประเพณีปล่อยโคมลอยที่ธุดงคสถานล้านนาจะจัดขึ้นทุก ๆ ปี คนส่วนใหญ่จะรู้จักประเพณีนี้ว่า “ประเพณียี่เป็งสันทราย”  ซึ่งจะจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี โดยจัดขึ้นก่อนประเพณียี่เป็งประมาณหนึ่งอาทิตย์ แต่สำหรับปีนี้จัดขึ้นในวันเสาร์ที่ 20 พฤศจิกายน เวลา 6 โมงเย็น งานนี้หมูหิน.คอมก็ไม่พลาดที่จะมาเก็บภาพสวย ๆ ฝากเพื่อน ๆ กัน

พูดถึงโคม ตามวัฒนาธรรมของชาวล้านนาจะแบ่งโคมออกเป็น 4 ชนิดด้วยกัน บางชนิดเพื่อน ๆ ก็คงจะเคยเห็นกันบ้าง เช่น “โคมติ้ว” หรือโคมไฟเล็ก ๆ ที่ห้อยอยู่กับซีกไม้ไผ่ ผู้คนมักจะถือไปในขบวนแห่และนำไปแขวนไว้ที่วัด   ส่วนแบบที่สองคือ “โคมแขวน”  มักจะใช้แขวนบูชาพระพุทธรูป จะมีหลายแบบด้วยกัน เช่น รูปดาว รูปตะกร้า ซึ่งโดยปกติจะใช้แขวนตามวัดหรือตามหิ้งพระก็ได้  ส่วนแบบที่สามคือ “โคมพัด” ทำด้วยกระดาษสาเป็นรูปกรวยสองอันพันรองแกนเดียวกันด้านนอก จะไม่มีลวดลายอะไร ส่วนด้านในจะตัดแต่งเป็นรูปทรงต่าง ๆ ในทางพุทธศาสนา เมื่อจุดโคมด้านใน แสงสว่างจะทำให้เกิดเงาบนกรวย ด้านนอกก็จะเคลื่อนไหวคล้ายตัวหนังตะลุง และแบบสุดท้ายคือ “โคมลอย”  เป็นโคมขนาดใหญ่มีรูปร่างคล้ายบอลลูน ตัวโครงทำจากซีกไม้ไผ่หุ้มด้วยกระดาษสาหรือกระดาษไข  เมื่อจุดโคมความร้อนจากเปลวไฟ จะทำให้โคมลอยตัวขึ้น  การปล่อยโคมลอยนี้จะทำกันที่วัดหรือตามบ้านคน โดยเชื่อกันว่าโชคร้ายทั้งหลายจะลอยไปกับโคม

โคมของชาวล้านนา นอกจากจะแฝงไปด้วยความสวยงามแล้ว ยังแฝงไปด้วยความเชื่อต่าง ๆ ของชาวล้านนาอีกด้วย โดยชาวล้านนาเชื่อว่าการปล่อยโคมลอยเป็นการปล่อยเคราะห์กรรมสิ่งที่ไม่ดี งามให้ลอยออกไปจากชีวิต และปล่อยให้ลอยขึ้นไปบูชาพระเกศแก้วจุฬามณีบนสวรรค์ เมื่อถึงเทศกาล “ยี่เป็ง” ชาวบ้านที่นับถือพระพุทธศาสนาจะร่วมกันทำโคมลอยไปถวายวัดเพื่อเป็นพุทธบูชาหรือบูชาพระเกศแก้วจุฬามณีบนสรวงสวรรค์ ส่วนวันอื่น ๆ  เดือนอื่น ๆ ไม่นิยมทำกัน การปล่อยโคมลอยเป็นองค์ประกอบที่สำคัญอย่างหนึ่งในประเพณียี่เป็งของชาวล้านนา และเป็นที่รวมแห่งศรัทธาสามัคคีของชาวบ้านกับวัด นอกจากนี้การทำโคมลอยยังถือเป็นศิลปะอย่างหนึ่ง หากทำไม่ถูกสัดส่วนก็จะปล่อยไม่ขึ้นอีกด้วย

พูดถึงโคมมาก็มากแล้ว ทีนี้พูดถึงกิจกรรมการปล่อยโคมที่ธุดงคสถานล้านนากันบ้างดีกว่า งานนี้หมูหิน.คอมมาตั้งแต่พระอาทิตย์ยังไม่ตกดินเลย แต่ขอบอกว่าพอมาถึงก็มีผู้คนที่จะมาร่วมปล่อยโคมกันมากทีเดียว มีทั้งเด็ก ผู้ใหญ่ วัยชรา แบบว่าร่วมใจกันมาจริง ๆ นี้แหละเขาถึงบอกว่า ศรัทธาอันแรงกล้า ก่อให้เกิดพลังและความสามัคคี

กิจกรรมการปล่อยโคมในครั้งนี้จะขึ้นบริเวณลานกิจกรรมธุดงคสถานล้านนา ซึ่งทั่วทั้งลานก็เต็มไปด้วยตะเกียงประทีป สำหรับจุดเพื่อเตรียมพร้อมกับการจุดโคม ส่วนทางด้านหน้าลานก็จะเป็นอาสนะสำหรับพระภิกษุสงฆ์ และสามเณร ที่ร่วมประกอบพิธี มีซุ้มขายโคมกระจายอยู่เต็มบริเวณ ใครที่ไม่ได้เตรียมโคมมาก็มาหาซื้อกันได้

พอท้องฟ้าเริ่มเปลี่ยนสี พระอาทิตย์ยามเย็นเป็นภาพที่สวยงามมาก แต่ทว่าภาพของโคมที่จะลอยล่องขึ้นสู่ท้องฟ้าในยามมืดคงจะสวยงามยิ่งกว่า พิธีกรรมใกล้ที่จะเริ่มขึ้น ผู้คนเริ่มจับจองพื้นที่ บางก็ปูเสื่อ บ้างก็นั่งเก้าอี้ อยู่ทั่วลานกิจกรรม พอเสียงพิธีกรประกาศต้อนรับผู้คนเข้าสู่งาน ประกอบกับเสียงเพลงที่บรรเลงขึ้น ทำให้ทุกคนทั้งลานเริ่มจดจ่อกับพิธีการต่อไป

พิธีกรรมเริ่มจากการเดินเวียนเทียน โดยมีพระภิกษุสงฆ์ และสามเณรนำขบวน ตามด้วยบรรดาแขกที่มาร่วมงาน นักเรียน นักศึกษา และประชาชนทั่วไป แค่พิธีกรรมแรกก็ทำเอาหมูหิน.คอมถึงกับขนลุกเลยทีเดียว เมื่อพิธีกรรมเวียนเทียนเสร็จสิ้นก็จะเป็นพิธีจุดประทีปเพื่อเป็นพุทธบูชา ทั่วทั้งลานกิจกรรมสว่างไปด้วยแสงธรรมแห่งประทีป นั่นเป็นสัญญาณบ่งบอกว่า “เวลาแห่งการรอคอยกำลังจะมาถึง”

ทันทีที่พิธีกรได้เชิญชวนให้ผู้ร่วมกิจกรรมเริ่มทำการจุดโคมลอยได้ แต่ละคนก็ล้วนตั้งหน้าตั้งตาในการจุดโคมลอยกันใหญ่ จะว่าไปแล้วภาพที่หมูหิน.คอมเห็นนั้นมันไม่ใช่เพียงแค่มีผู้คนกำลังจุดโคมกันอยู่ แต่มันยังแสดงให้เห็นถึงภาพของความรวมแรง ร่วมใจ และความอดทนของคนในกลุ่ม เพราะว่าโคมลอยหนึ่งลูกกว่าที่จะลอยล่องขึ้นสู่ท้องฟ้าได้นั้น ทุกคนในกลุ่มต้องช่วยกันจับชายโคมไว้ให้แน่น รอจนกว่าโขมงควันจุแน่นเต็มโคม ถึงจะค่อย ๆ ปล่อยให้พร้อม ๆ กัน โคมถึงจะลอยล่องขึ้นไปได้

จากนั้นไม่นาน ทันทีที่เสียงของพิธีกรประกาศว่า “ขอเชิญทุกท่านปล่อยโคมธรรมได้ ณ บัดนี้” เสียงพรุที่ดังกึกก้อง เป็นสัญญาณบอกให้ผู้ร่วมงานทุกท่านปล่อยโคมได้ และภาพที่ปรากฏขึ้นก็คือ โคมนับพัน ๆ ลูกล่องลอยขึ้นสู่ท้องฟ้า เปรียบเสมือนดวงดาวที่ส่องแสงระยิบระยับเต็มท้องฟ้า เป็นภาพที่งดงาม และล้ำค่ายิ่ง   “เมื่อท้องฟ้ามืดสนิท ปราศจากซึ่งแสงจากดวงอาทิตย์ โคมนับพันลูกล่องลอยขึ้นสู่ท้องฟ้า ด้วยแรงศรัทธา และความเชื่อของชาวล้านนา ในการปล่อยทุกข์ ปล่อยโศก โรคภัย ให้ลอยล่องออกไปพร้อมกับโคมเจ้าเอย”